محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
263
تحفه خانى ( فارسى )
عروض ماليخوليا كسانى راست كه ايشان نحيف و لاغر باشند و حكما چنين گفتهاند كه ماليخوليا اكثر ارباب ذكا و عقلاى ناس و كسانى را كه در عواقب امور فكر و تامل مىكنند مىشود و علاج درين مقام اول فصد از صافن است و اخراج خون به قدر قوت و طاقت مىبايد و عرق كردن سر بروغن بنفشه بادام و روغن كدو و تنقيه دماغ بحبوب مسهله سودا مثل حب افتيمون و مطبوخ او چند نوبت و هر نوبت بعد از جلاب منضج چند روزه و بايد كه معالج از تدبير او ديگر نشود زيرا كه ماده سودا عاصى از نضج است و دير نضج مىيابد و جلّاب هر صباح از شربت بنفشه ده درم و از ترنجبين ده درم و غذا نخودآب با شيرهء مغز بادام شيرين و اسفاناخ اگر وقتش باشد و بعد از ظهور نضج در قاروره تنقيه بدن بحبوب مذكوره و بمطبوخ مذكور و يا بمطبوخ هليلهء زرد و سياه و حقنه لينه درين علاج نافع است و بحقنه حاره كه در علاج نسيان و سبات مذكور شد برحسب واجب و سن و قوت و وقت بايد كرد و مداومت چكانيدن شير انسان در بينى و دماغ صاحب ماليخوليا و تمام سر در آن عرق كردن از انفع اشياست و چميه و پرهيز اصحاب ماليخوليا از ماهى و گوشت قاق و گوشت آهو كرنب و عدس و باقلا و گوشت گاؤ و بادنجان و پنير كهنه و ترب و خردل و جميع اشيا حاره و حامضه و مالحه اجتناب بايد فرمود و بعد از اخراج سودا اصحاب ماليخوليا را تناول اغذيه لذيذه و پالودهاى رقيق كه از قند پخته باشد و روغن بادام بر سر آن پاشند و از گوشت بره و بزغاله فربه و مرغ فربه و مداومت حمام نافع است و بالجمله آنچه از اغذيه موجب فربهى بدن شود نافع است . و اگر سبب حدوث ماليخوليا احتراق بلغم باشد علامت آن رطوبت منخرين است و سيلان لعاب از دهن و ثقل جميع بدن و بلادت و كسل از جواب و سوال و سكوت و قلت اضطراب و حركت و قلت حرارت بدن